معرفی کوتاه
مرتضی مشفق کاظمی - تهران مخوف

مرتضی مشفق کاظمی (۱۲۸۱-۱۳۵۶) خورشیدی نویسنده ایرانی بود. مشفق کاظمی در سال ۱۲۸۱ خورشیدی در شهر تهران زاده شد. پدرش میرزا رضا نام داشت و تفرشی بود و مدتی کارمند وزارت داخله و وزارت مالیه. مشفق کاظمی رشته حقوق را در برلین خوانده بود و روزنامه‌نگار بود. مشهورترین رمان وی تهران مخوف نام دارد که در حقیقت نخستین رمان اجتماعی فارسی به شمار می‌رود.

زندگینامه

مشفق کاظمی، پس از پایان تحصیلاتش در مدرسه دارالفنون برای ادامه تحصیل به آلمان و سپس به فرانسه رفت و حقوق و علوم سیاسی خواند. به ایران که بازگشت، مدتی در وزارت فواید عامه مشغول به کار شد. در سال ۱۳۰۶ به عدلیه رفت و چندی بعد در سال ۱۳۱۲ به وزارت امور خارجه منتقل شد. در وزارت خارجه، مدتی رییس دفتر بود. بعد رییس تشریفات شد و سپس به معاونت این وزارتخانه رسید. مدتی هم وزیرمختار ایران در سوریه و سفیر ایران در هند بود. حدودا ۱۸ساله بود که تهران مخوف را نوشت و چون در آن زمان پولی برای انتشارش به صورت کتاب نداشت، کتاب را برای روزنامه «ستاره ایران» فرستاد. سردبیر روزنامه -مایل تویسرکانی- با خواندن دستنویس این رمان، چنان به وجد آمد که رمان مشفق کاظمی را با آثار «ویکتور هوگو» و «آناتول فرانس» مقایسه کرد و تهران مخوف در این روزنامه به صورت پاورقی منتشر شد و مدتی بعد، به صورت کتابی مستقل و دو جلدی در آمد و اخیرا نیز، هر دو جلد آن در یک کتاب، از طرف انتشارات امیدفردا، بعد از سال ها که از چاپ قبلی آن می گذرد، منتشر شده است. مشفق کاظمی همچنین در سال ۱۳۵۰ کتاب «روزگار و اندیشه ها» را منتشر کرد؛ کتابی د وجلدی که شامل خاطرات اوست.

مشفق کاظمی رمان تهران مخوف را در سن هفده، هیجده سالگی نوشت و برای سردبیر روزنامه ستاره ایران فرستاد که در آن‌جا چاپ شد و بعداً به صورت کتاب درآمد.

انتشار تهران مخوف، در سال۱۳۰۱، کم و بیش همزمان بود با چند اتفاق ادبی مهم دیگر؛ یعنی انتشار شعر «افسانه» نیما یوشیج و مجموعه داستان «یکی بود یکی نبود» محمدعلی جمالزاده و نمایشنامه «جعفرخان از فرنگ آمده» حسن مقدم که هریک نقطه عطفی در ادبیات ایران بودند. زمینه حوادث جلد اول تهران مخوف، تهران پیش از کودتای ۱۲۹۹ است و نویسنده در جلد دوم کتاب، با عنوان «یادگار یک شب»، سرنوشت قهرمانان جلد اول را همزمان با وقوع این کودتا پی گرفته است. نوشتن این رمان، ظاهرا حدود دو سال ونیم طول کشیده است. مشفق کاظمی در کتاب روزگار و اندیشه ها، که جلال ستاری در «اسطوره تهران» قسمت هایی از آن را که به تهران مخوف مربوط است نقل کرده، درباره نوشتن این رمان، نامگذاری آن و نگاه تجددخواهان آن روزگار از آن می نویسد: «یکی، دوبار صبح به منزل صادق مقدم می رفتم و در دالان زیر عمارت فوقانی منزلشان که به حیاط منتهی می شد و بسیار خنک بود، آنچه را نوشته بودم برای او و حسن مقدم می خواندم. حسن مقدم مرا بسیار تشویق و ترغیب می کرد و تنها به بعضی از قسمت های حکایت مانند راه قم و تعویض دختر ف… السلطنه با کلفت در این راه، ایراد داشت چه آن را مناسب با یک رمان حقیقت نما نمی دانست، اما من چون به سلیقه هم میهنان بیشتر آشنایی داشتم، حاضر نشدم تغییری در آن بدهم. هنگامی که کتاب تمام شد، چندی درباره برگزیدن نام شایسته و مناسبی برای آن می اندیشیدم و عاقبت تحت تاثیر همان مناظری که در زندگی اجتماعی و سیاسی تهران آن روز در پیش چشمم می گذشت تهران مخوف را برگزیدم
مشفق کاظمی در سال ۱۳۵۶ بر اثر سانحه رانندگی در شهر پاریس درگذشت.

مسئولیت ها و مقام ها

  • عضو هیئت تحریریه مجلات ایرانشهر و فرنگستان
  • موسس و مدیر مجله ایران جوان
  • رایزن فرهنگی وزارتخانه
  • دبیر اول سفارت ایران در سوئد
  • ریاست کل تشریفات وزارت امور خارجه

آثار
  • یادگار یک شب
  • تهران مخوف
  • گل پژمرده
  • رشک پربها
  • روزگار و اندیشه ها

نوشته‌ها

khiabane Sepah
,

مرتضی مشفق کاظمی - خیابان باغشاه (سپه، امام خمینی)

/
درشکه مسافتی را طی نموده در وسط خیابان باغشاه به طرف راست پیچ خورده خ…
Hasanabad

مرتضی مشفق کاظمی - چهار راه حسن آباد

/
نزدیک چهارراه حسن آباد زن همسایه به جلالت گفت : ببین از قضا پسرم…
Bagheshah darvaze

مرتضی مشفق کاظمی - خیابان میان دروازه باغشاه و یوسف آباد

/
شب روز پنجم در یکی از خیابان های محله شمال غربی طهران یعنی در قسمت…
خیام - جلیل آباد

مرتضی مشفق کاظمی - خیابان جلیل آباد (خیام)

/
جواد و مادرش در کوچه پشت خیابان جلیل آباد منزل گرفته و چون هر روز…
دروازه قزوین

مرتضی مشفق کاظمی - دروازه قزوین

/
جواد و مادرش در کوچه پشت خیابان جلیل آباد منزل گرفته و چون هر روز…
سرای روشن، خیابان ناصر خسرو

مرتضی مشفق کاظمی - خیابان ناصریه (ناصرخسرو)

/
کمی دختر آرام شد شاهزاده هم مصلحت را در آن دید که برای ازدیا…
مجلس شورای ملی، بهارستان

مرتضی مشفق کاظمی - مجلس شورای ملی

/
عصر ماه رمضان بود صحت خبر سقوط کابینه کاملا معین شده .محبوسین از وق…